22 Kasım 2025 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan “İmar Planı Değişikliğine Dair Değer Artış Payı Uygulama Yönetmeliği”, mülk sahiplerinin talebiyle yapılan imar planı değişikliklerinden doğan değer artışlarının önemli bir bölümünün kamuya aktarılmasını öngören yeni bir düzenleme getirmiştir. Bu yönetmelik, imar planı değişiklikleri sonucunda ortaya çıkan değer artışının tespit edilmesi, dağıtılması ve tahsil edilmesine ilişkin kapsamlı hükümler içermektedir.

Aşağıda, yeni düzenlemenin öne çıkan hükümleri sistematik ve açıklayıcı bir şekilde sunulmaktadır.

Yönetmeliğin temel hükmüne göre, mülk sahibinin talebiyle yapılan imar planı değişikliği sonucunda mülkün piyasa değerinde oluşan artışın %90’ı Değer Artış Payı (DAP) olarak kamuya aktarılacaktır.

Bu oran, plan tadilatları yoluyla oluşan kentsel rantın büyük bölümünün kamuya kazandırılmasını amaçlamaktadır. Mülk sahibine ise yalnızca %10’luk bir pay bırakılmaktadır.

İmar planı değişikliği talebinin idare tarafından uygun bulunmasının ardından, değer artışının belirlenmesi amacıyla en az iki lisanslı değerleme kuruluşu görevlendirilmektedir.

Bu değerleme raporlarının bedeli tamamen talepleri yapan mülk sahibi tarafından karşılanmak zorundadır.

Değerleme bedelinin, planın ilanı beklenmeksizin, idarenin bildirdiği tarihten itibaren 15 gün içinde yatırılması zorunludur. Süresinde ödeme yapılmaması hâlinde plan değişikliği iptal edilmekte ve önceki plan hükümleri geçerli olmaya devam etmektedir.

Değer Artış Payı tutarının kesinleşmesinin ardından, ilgili idare tarafından mülkün tapu kaydına şerh işlenmektedir. Bu şerh, ödeme tamamlanıncaya kadar mülk üzerinde aşağıdaki işlemlerin yapılmasını engellemektedir:

Bu düzenleme ile Değer Artış Payı’nın tahsilatı garanti altına alınmaktadır. DAP ödenene kadar mülk üzerinde geliştirme faaliyetleri veya ekonomik tasarruf işlemleri yapılamamaktadır.

Üzerinde “riskli yapı” bulunan parsellerde talep edilen imar değişikliklerine yönelik önemli bir istisna getirilmiştir.

Eğer plan değişikliği sonucunda emsale esas inşaat alanı %20’ye kadar artış gösteriyorsa, bu artış için Değer Artış Payı alınmayacaktır.

DAP, yalnızca %20’yi aşan artış bölümünü kapsayacaktır.

Bu düzenleme, riskli yapıların yenilenmesini teşvik etmeyi amaçlamaktadır.

Yönetmelik, kamu yararı gözetilerek bazı plan değişikliklerini DAP kapsamı dışında tutmaktadır. Bunlar:

Bu istisnalar, düzenlemenin yalnızca mülk sahiplerinin bireysel talepleriyle oluşan değer artışlarını hedeflediğini göstermektedir.

Tahsil edilen Değer Artış Payı tutarı aşağıdaki şekilde paylaştırılmaktadır:

Bu dağılım, elde edilen gelirin hem yerel yönetimlere hem de ülke genelinde kentsel dönüşüm projelerine kaynak olarak yönlendirilmesini sağlamaktadır.

Yeni yönetmelik, mülk sahiplerinin talebiyle yapılan imar değişikliklerinden doğan değer artışının önemli bir kısmının kamuya kazandırılmasını amaçlayan kapsamlı bir düzenleme getirmiştir.

Bu nedenle yatırımcıların ve mülk sahiplerinin plan tadilat süreçlerinde hem finansal yükümlülükleri hem de hukuki sınırları dikkatle değerlendirmesi gerekmektedir.